Apelacja od uchylenia nakazu zapłaty od upadłej spółki

  Poznań, dnia ……………………… roku

A P E L A C J A
w sprawie:

„B” Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.k c/a
………………………………..

sygn. akt I C ………………

wartość przedmiotu zaskarżenia:
……………… złotych

Opłata od apelacji w kwocie 500,00 złotych uiszczona na rachunek bieżący sądu.


II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sądu Okręgowego
w  …………………………

za pośrednictwem:

I Wydziału Cywilnego
Sądu Rejonowego
ul. ……………………………
………………………………………


W imieniu powódki, z powołaniem się na pełnomocnictwo w aktach sprawy, wnoszę

a p e l a c j ę

od wyroku Sądu Rejonowego w ………………… z dnia ………………… roku wydanego w sprawie sygn. akt I …………………….
Wyrok ten zaskarżam w całości i wnoszę o:

I. zmianę wyroku i uwzględnienie powództwa
oraz o:

II. zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucam:

I. naruszenie prawa procesowego – art. 493 § 1 k.p.c. w zw. z art. 495 § 3 k.p.c. poprzez przyjęcie za podstawę orzeczenia zarzutu nie podniesionego przez pozwanego w zarzutach od nakazu zapłaty,

II. naruszenie prawa procesowego – art. 232 k.p.c., poprzez przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z urzędu pomimo, że w sprawie nie zachodziły okoliczności uzasadniające działanie Sądu z urzędu,

III. naruszenie prawa materialnego – art. 299 § 2 k.s.h., poprzez błędną jego wykładnię, a w konsekwencji przyjęcie, iż pozwany nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowego „………………” Sp. z o.o. w ………………. na podstawie art. 299 k.s.h.,

IV. naruszenie prawa materialnego – art. 299 § 2 k.s.h. w zw. z art. 361 § 2 k.c. poprzez błędną jego wykładnię, a w konsekwencji przyjęcie, iż mimo niezgłoszenia przez pozwanego we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, powódka nie poniosła szkody.



U Z A S A D N I E N I E 

I.

Wyrokiem z dnia ……………………. roku Sąd Rejonowy w ………………… uchylił nakaz zapłaty z dnia ……………………… roku, wydany w sprawie o sygn. akt I Nc …………… i oddalił powództwo w całości.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyrok Sąd I instancji wskazał, że na dzień ……………………… roku bilans Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowego „………………” Sp. z o.o. w ……………… wykazywał straty przewyższające sumę kapitałów spółki. Sąd stwierdził, ze w tym czasie istniały podstawy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Jednocześnie zdaniem Sądu, strona powodowa wprawdzie wykazała bezskuteczność egzekucji prowadzonej przeciwko Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowego „……………” Sp. z o.o. w ……………………, jednakże pozwany skutecznie uwolnił się od ciążącej na nim odpowiedzialności za zobowiązania spółki.
Wyrok Sądu I instancji jest błędny i powinien zostać zmieniony.

II.

Zgodnie z art. 493 § 1 k.p.c. pismo zawierające zarzuty wnosi się do sądu, który wydał nakaz zapłaty. W piśmie pozwany powinien wskazać, czy zaskarża nakaz w całości czy w części, przedstawić zarzuty, które pod rygorem ich utraty należy zgłosić przed wdaniem się w spór, oraz pozostałe zarzuty przeciwko żądaniu pozwu, a także wszystkie okoliczności faktyczne i dowody na ich potwierdzenie.
Na podstawie art. 495 § 3 k.p.c. okoliczności faktyczne, zarzuty i wnioski dowodowe niezgłoszone w pozwie albo w piśmie zawierającym zarzuty od nakazu zapłaty mogą być rozpoznawane jedynie wtedy, gdy strona wykaże, że nie mogła z nich skorzystać wcześniej lub gdy potrzeba ich powołania wynikła później. Powód może powołać nowe fakty i dowody w terminie tygodnia od dnia doręczenia mu pisma pozwanego zawierającego zarzuty.
Strona pozwana powinna więc powołać wszelkie okoliczności faktyczne i dowody, które te zarzuty uzasadniają już w piśmie zawierającym zarzuty.
W doktrynie wskazuje się, iż brak możliwości wcześniejszego powołania okoliczności faktycznej, zarzutu lub dowodu może wynikać z tego, iż nowość taka – na dzień upływu terminu prekluzji procesowej – albo nie istniała, albo nie była stronie wiadoma, albo też ze względu na stopień skomplikowania materii (np.: w sprawach rozliczeniowych) strona fizycznie nie była w stanie (co może być aktualne także w odniesieniu do powoda w przypadku zbliżania się terminu przedawnienia roszczenia) precyzyjnie określić wszystkich twierdzeń i wniosków dowodowych¹. Pozwany w chwili wnoszenia zarzutów niewątpliwie posiadał wiedzę o wskazanej przez niego okoliczności, iż w przypadku zgłoszenia wniosku o upadłość spółki w terminie wcześniejszym przez pozwanego, roszczenie powódki również nie zostałoby zaspokojone, ponieważ majątek spółki wystarczałyby na częściowe pokrycie zobowiązań wierzycieli uprzywilejowanych. Nie istniały też inne przeszkody by pozwany podniósł tę okoliczność w zarzutach od nakazu zapłaty. Tymczasem pozwany powołał się na nią dopiero w piśmie z dnia …………………… roku, wcześniej podnosząc jedynie, że wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony we właściwym czasie.
Pozwany niewątpliwie przekroczył termin określony w art. 493 § 1 k.p.c. W konsekwencji wskazana wyżej okoliczność w ogóle nie powinna być przedmiotem badania Sądu I instancji.

III.

Działanie Sądu z urzędu możliwe jest jedynie w ściśle określonych prawem wypadkach. Kodeks postępowania cywilnego dopuszcza takie działanie, gdy fakty znane są Sądowi z urzędu (art. 228 § 2 k.p.c., art. 232 zdanie drugie), oraz gdy strona jest ogólnie nieporadna lub wykazuje nieznajomość przepisów ( art. 5 k.p.c. i 212 k.p.c. in fine).
Przeprowadzenie przez Sąd dowodu nie wskazanego przez stronę jest dopuszczalne tylko w wyjątkowych sytuacjach² przy czym Sąd ma prawo a nie obowiązek działania z urzędu, a jednocześnie powinien takie działanie podjąć między innymi wtedy gdy w sprawie zostały ujawnione środki dowodowe istotne dla rozstrzygnięcia sprawy³. W doktrynie⁴, analizując możliwe zakresy aktywności dowodowej z urzędu sądu cywilnego wskazuje się, iż największy zakres tej aktywności odnosi się do swobodnego uznania sądu co do potrzeby uzupełnienia lub powtórzenia dowodu w celu poczynienia wnikliwszych ustaleń lub pomocy w ocenie materiału dowodowego.
W niniejszej sprawie żadna z okoliczności uzasadniających działanie Sądu z urzędu nie zachodziła. Nadto pozwanej nie można uznać za stronę nieporadną, w toku całego procesu korzystała ona bowiem z fachowej pomocy prawnej.

IV.

Stosownie do art. 299 § 1 k.s.h. jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania.
W doktrynie oraz w orzecznictwie reprezentowane są dwa rozbieżne poglądy dotyczące charakteru subsydiarnej odpowiedzialności członków zarządu opartej na art. 299 k.s.h.
Na podstawie pierwszego z poglądów odpowiedzialność członków zarządu ma charakter gwarancyjny. Drugi z poglądów opowiada się za odszkodowawczym charakterem tej odpowiedzialności. Według zdecydowanie przeważających w orzecznictwie ocen odpowiedzialności członków zarządu ma jednak charakter odszkodowawczy⁵.
Zgodnie z art. 361 § 1 k.c. zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. Na podstawie § 2 art. 361, w powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

V.

Członek zarządu może się uwolnić od odpowiedzialności, o której mowa w art. 299 § 1 k.s.h., jedynie wówczas, gdy wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, albo że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcia postępowania układowego wierzyciel nie poniósł szkody.
Powódka twierdzi, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi którakolwiek ze wskazanych powyżej przesłanek zwalniających od odpowiedzialności za zobowiązania spółki.

A.

Na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów, a w szczególności opinii biegłego, w sprawie prawidłowo ustalono, że podstawy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowego „……………………” Sp. z o.o. w …………………… istniały już w połowie ………………… roku. Po stwierdzeniu zaistnienia przesłanek określonych w art. 5 obowiązującego wówczas Prawa upadłościowego⁶, pozwany jako członek zarządu miał bezwzględny obowiązek zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości spółki⁷.
W sprawie bezsporne jest, że pozwany nie wykazał braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowego „…………………” Sp. z o.o. w ……………………… we właściwym czasie.

B.

Błędne jest jednak twierdzenie Sądu I instancji, iż pozwany skutecznie uwolnił się od ciążącej na nim odpowiedzialności za zobowiązania spółki.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd wskazał, iż mimo nie zgłoszenia przez zarząd spółki, w której funkcję prezesa zarządu pełnił wówczas pozwany, wniosku o ogłoszenie upadłości już w połowie ……………………… roku, powodowa spółka nie uzyskałaby zaspokojenia swoich wierzytelności z uwagi na to, że znajdowałyby się one w VI kategorii zaspokojenia, a majątek spółki istniejący w tym czasie zostałby przeznaczony w całości na zaspokojenie wierzycieli z kategorii uprzywilejowanych.
Powyższe musi prowadzić do wniosku, że Sąd I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na zaistnieniu trzeciej z przesłanek określonych w art. 299 § 2 k.s.h., zgodnie z którą członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności, jeżeli wykaże, że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcia postępowania układowego wierzyciel nie poniósł szkody.
Przez szkodę w ujęciu art. 361 § 2 k.c. rozumie się powstałą wbrew woli poszkodowanego różnicę między obecnym jego stanem majątkowym a tym stanem, jaki zaistniałby, gdyby nie nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę⁸. Szkoda polega przy tym albo na stracie, którą poniósł poszkodowany (damnum emergens), albo pozbawieniu go korzyści, które mógłby uzyskać, gdyby mu szkody nie wyrządzono (lucrum cessans).

C.

Ustalenie rozmiaru szkody polegać może na porównaniu aktualnego stanu majątkowego poszkodowanego z hipotetycznym stanem jego majątku jaki by istniał, gdyby nie nastąpiło zdarzenie szkodzące⁹. Wierzytelności powódki względem Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowego „…………………” Sp. z o.o. w ……………… powstały w okresie od ……………… do …………… 2000 roku. W razie złożenia przez pozwanego wniosku o ogłoszenie upadłości spółki we właściwym czasie, tj. w połowie ……………… roku, w …………………… roku powódka z pewnością miałaby już informację o tym, iż jej potencjalny kontrahent znajduje się w stanie upadłości. W takiej zaś sytuacji, oczywistym musi być, że powódka co najmniej rozważałaby zawieranie umów sprzedaży z Przedsiębiorstwem Produkcyjno-Usługowym „………………” Sp. z o.o. w …………………, oceniając związane z tym ryzyko.
Niezasadne jest więc utożsamianie szkody powódki z nie uzyskaniem przez nią zaspokojenia swoich wierzytelności w toku postępowania upadłościowego, nawet gdyby wniosek pozwanego został zgłoszony we właściwym czasie. Pozwany złożył wniosek o ogłoszenie upadłości spółki dopiero w ……………………… roku, a zatem ponad osiem miesięcy później, niż zaszły ku temu podstawy. Gdyby uczynił to we właściwym czasie, powódka bądź w ogóle nie zawarłaby umów sprzedaży, bądź zawarłaby je już z syndykiem masy upadłości. W drugiej z przedstawionych sytuacji, wierzytelności powódki stanowiłyby należności powstałe wskutek czynności syndyka i podlegałyby zaspokojeniu w II kategorii (art. 204 § 1 pkt 2 Prawa upadłościowego). W obu przypadkach nie doszłoby do powstania nie zaspokojonych zobowiązań wobec powódki.

Tym samym należy uznać, że pozwany nie wykazał żadnej z przesłanek wyłączającej jego odpowiedzialność, zawartych w art. 299 §2 k.s.h.

Mając powyższe na uwadze, wnoszę jak w petitum apelacji.

VI.

Wysokość opłaty sądowej ustalona została zgodnie z art. 13 w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.



/adwokat Tomasz Grzybkowski, adwokat Tomasz Guzek/

Załącznik:
1. odpis apelacji,
2. dowód uiszczenia opłaty od apelacji w kwocie 500,00 złotych na rachunek bieżący sądu. ¹ Por. M. Pełczyński, Prekluzja w zgłaszaniu twierdzeń i dowodów w I instancji w postępowaniu zwykłym, w sprawach gospodarczych, nakazowym, upominawczym i uproszczonym, Monitor Prawniczy 2004/7/336.
² Tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 września 1998, II UKN 182/98, OSNP z 1999, nr 17, poz. 556.
³ Tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 lutego 1997, I CKU 81/96, opubl. w zbiorze Lex pod nr 50574.
⁴ A. Górski, Dopuszczalność dowodu z urzędu a zarzucalność procesowa tej czynności sądu cywilnego, Palestra z 2001, nr 1112, s. 47
⁵ Por. m.in. uchwałę SN z dnia 19 stycznia 1993, sygn. akt. III CZP 162/92 opubl. OSNCP 1993, nr 6, poz. 3; uchwałę SN z dnia 9 sierpnia 1993, sygn. akt. III CZP 116/93, opubl. OSNCP 1994, nr 2, poz. 35; uchwałę 7 sędziów SN z dnia 15 września 1993, sygn. akt. III CZP 15/93, opubl. OSNCP 1993, nr 78, poz. 140; uchwałę SN z dnia 22 września 1995, sygn. akt. III CZP 120/95, opubl. PPH 1996, nr 2; uchwałę SN z dnia 20 września 1996, sygn. akt. III CZP 72/96, opubl. OSNC 1997, nr 1, poz. 4; uchwałę SN z dnia 19 listopada 1996, sygn. akt. III CZP 114/96, opubl. OSNC 1997, nr 3, poz. 25; uchwałę SN z dnia 4 lipca 1997, sygn. akt. III CZP 2497/97, opubl. OSNC 1997, nr 11, poz. 165; uchwałę SN z dnia 15 czerwca 1999, sygn. akt. III CZP 10/99, opubl. OSNC 1999, nr 12, poz. 203.
⁶ Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe (t. jedn.: Dz. U. 1991 r. Nr 118 poz. 512 ze zm.).
⁷ Por. A. Kidyba, Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Komentarz. 4. wydanie, Warszawa 2005, str. 653.
⁸ Tak w szczególności Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 11 lipca 1957 r., sygn. akt 2 CR 304/57, OSN 1958, nr III, poz. 76 oraz w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 1963 r., sygn. akt III PO 31/63, OSNCP 1964, nr 7-8, poz. 128.
⁹ Z. Banaszczyk [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I pod red. K. Pietrzykowskiego, Warszawa 1999, str. 794.